USS Chicago

Ciągła obecność dużej ilości statków i okrętów w porcie w Rabaulu oraz wzrastająca aktywność japońskiego lotnictwa sprawiła, że amerykański wywiad nabrał przekonania o zbliżaniu się kolejnej operacji mającej na celu wzmocnienie japońskiego garnizonu na Guadalcanal. Głównodowodzący w obszarze południowego Pacyfiku admirał William F. Halsey dodatkowo zaniepokojony informacją o pojawieniu się zespołu japońskich pancerników i lotniskowców na północ od wysp archipelagu Salomona postanowił uprzedzić przeciwnika. Powstał plan operacji, przed którą postawiono dwa główne zadania: dostarczenie na Guadalcanal nowych oddziałów, mających zluzować wyczerpaną bojami 2 Dywizję Marines oraz aktywne przeciwdziałanie wszelkim działaniom ofensywnym japońskiej marynarki wojennej.

Do tych celów admirał Halsey zebrał imponującą flotę składającą się z aż sześciu grup operacyjnych:
Task Force 11 pod dowództwem kontradmirała DeWitt C. Ramsey’a (lotniskowiec Saratoga, 1 lekki krążownik, 4 niszczyciele)
Task Force 16 pod dowództwem kontradmirała Frederica C. Shermana (lotniskowiec Enterprise, 1 krążownik lekki, 5 niszczycieli)
Task Force 18 pod dowództwem kontradmirała Richarda C. Giffena (3 krążowniki ciężkie, 3 krążowniki lekkie, 2 lotniskowce eskortowe, 8 niszczycieli)
Task Force 62 pod dowództwem kontradmirała Willisa A. Lee (3 pancerniki, 4 niszczyciele)
Task Group 62.8 pod dowództwem komandor Robert Briscoe (cztery transportowce, 4 niszczyciele)
Task Force 67 pod dowództwem kontradmirała Waldena L. Ainsworth'a (4 lekkie krążowniki, 4 niszczyciele).

Chicago został odkomenderowany do zespołu wiceadmirała Richarda C. Giffena , w którego skład wchodziły ponadto ciężkie krążowniki Wichita (okręt flagowy) i Louisville, lekkie Montpelier, Cleveland i Columbia, lotniskowce eskortowe Chenango, Suwannee oraz niszczyciele La Vallette, Waller, Conway, Frazier, Chevalier, Edwards, Mead i Taylor.

Dowodzenie dużym zespołem okrętów nie było dla kontradmirała Giffena nowością. W marcu 1942 roku objął on dowództwo Task Force 39 - okrętów oddelegowanych do brytyjskiej Home Fleet (podczas przemarszu przez Atlantyk głównodowodzący amerykańskiego zespołu admirał John W. Wilcox został zmyty z pokładu pancernika Washington i Giffen jako najstarszy stopniem przejął dowodzenie TF 39). Jednak doświadczenia wyniesionego z walk na Atlantyku nie dało się przenieść na Pacyfik, gdzie kontradmirał Richard Giffen dowodził po raz pierwszy.



W dniu 27 stycznia Chicago wraz z pozostałymi okrętami tworzącymi TF 18 opuścił bazę na Efate i ruszył na spotkanie z grupą TG 62.8, która tego samego dnia wyszła w morze z bazy w Noumea. Połączenie z czterema niszczycielami eskorty grupy transportowców zaplanowano na 30 stycznia w punkcie oddalonym o 15 mil morskich od południowo-zachodnich wybrzeży Guadalcanal. Podczas rozładunku statków, wzmocniony zespół TF18 maiły przeczesywać wody na północ od wyspy, w poszukiwaniu nieprzyjacielskich okrętów.
Reszta amerykańskiej floty w pogotowiu oczekiwała pojawienia się głównych sił japońskiej marynarki wojennej.

W południe 29 stycznia kontradmirał Giffen zdał sobie sprawę, że nie zdąży na umówione spotkanie. Opóźnienie wynikało przede wszystkim z obecności powolnych lotniskowców eskortowych, które nie mogły rozwinąć prędkości większej niż 18 węzłów. Poza tym każdorazowo podczas startów i lądowań samolotów, lotniskowce musiały ustawiać się pod wiatr co powodowało kolejną stratę czasu. Krótko po godzinie drugiej kontradmirał podjął decyzję o pozostawieniu swojej "kuli u nogi" w eskorcie dwóch niszczycieli. Reszta okrętów z prędkością 24 węzłów ruszyła na spotkanie z niszczycielami komandora Roberta Briscoe'a.

Giffen ustawił zespół w podręcznikowy szyk - sześć wysuniętych do przodu niszczycieli utworzyło półkole przed ustawionymi w dwie kolumny krążownikami. Lewą kolumnę tworzyły krążowniki lekkie Montpelier, Cleveland i Columbia, prawą ciężkie Wichita, Chicago i Louisville. Ustawienie takie mające zalety w przypadku zagrożenia ze strony okrętów podwodnych czy nawodnych było kompletnie nieprzydatne w czasie odpierania ataków lotniczych.

Późnym popołudniem radary na okrętach wykryły niezidentyfikowany samolot krążący na północny-wschód od zespołu. Myśliwcom z patrolu powietrznego nie udało się jednak przechwycić wrogiej maszyny (z powodu utrzymywanej ciszy radiowej nie było możliwe zdalne naprowadzanie samolotów za pomocą radaru).

Około godziny dziewiętnastej okręty zespół TF 18 znajdował się w odległości 50 mil morskich na północ od wyspy Rennell. Kontradmirał Giffen nie spodziewając się już ataku japońskiego lotnictwa, wraz z nadchodzącym zmierzchem, zawiesił wszelkie loty patrolowe. Tymczasem w chwilę potem na ekranie radaru krążownika Wichita pojawiło się wielokrotne echo, sygnalizujące obecność co najmniej kilkunastu samolotów.

Krążownik Chicago widziany z pokładu krążownika Wichita (z tyłu Louisville) w dniu 29 stycznia 1943 roku.

Ciężko uszkodzony krążownik Chicago z wyraźnym przygłębieniem na rufę sfotografowany 30 stycznia 1943 roku (NHC).

Około godziny 15:00 krążownik Louisville został zastąpiony przez holownik Navajo i na rozkaz admirała Halsey'a wraz z resztą nieuszkodzonych krążowników skierował się w stronę Efate. Sprawiło to, że liczba dział przeciwlotniczych chroniących do tej pory krążownik Chicago drastycznie się zmniejszyła. Dodatkowo wraz z odejściem części okrętów automatycznie zmalała również liczba patrolujących samolotów.

Krótko potem radiostacje na amerykańskich okrętach odebrały ostrzeżenie o zauważeniu nad Guadalcanal formacji japońskich bombowców kierujących się na wyspę Rennell.

Liczba patrolujących nad holowanym krążownikiem Wildcatów została zwiększona do dziesięciu maszyn. O godzinie 16:10 cztery z nich ruszyły w pościg za zauważonym w znacznej odległości samolotem.

W tym momencie radar na odległym o 40 mil lotniskowcu Enterprise wykrył zgrupowanie japońskich bombowców kierujących się wprost na zespół TF 16. Było to 11 maszyn typu G4M Betty z bazy w Kaviengen dowodzonych przez porucznika Nishioka Kazuo.W powietrze zostało poderwanych kolejnych dziesięć myśliwców. Cztery z nich ruszyły na spotkanie z wrogiem, podczas gdy reszta utworzyła parasol powietrzny nad lotniskowcem.

Gdy japońscy piloci spostrzegli zbliżające się Wildcaty zmienili zamiar i wykorzystując gęsto rozsiane chmury ruszyli w kierunku uszkodzonego krążownika Chicago. Jedynie dwóm amerykańskim myśliwcom udało się dogonić i zestrzelić trzy nieprzyjacielskie maszyny - reszta zdążyła wykonać nad wyraz skuteczny atak. Mimo heroicznych wysiłków holownika Navajo o godzinie 16:24 cztery torpedy eksplodowały u burty krążownika Chicago, piąta zaś minimalnie chybiła. Ciężko uszkodzony został również niszczyciel La Vallette trafiony jedną torpedą. Za sukces ten przyszło japońskim lotnikom srogo zapłacić. Trzy bombowce zestrzelił artyleria przeciwlotnicza okrętów, kolejnych pięć padło łupem Wildcatów.

Wszystkie czterech torpedy ponownie ugodziły w prawą burtę krążownika. Pierwsza eksplodowała na dziobie w pobliżu komór amunicyjnych nie wywołując na szczęście ich wybuchu. Trzy pozostałe trafiły we wcześniej uszkodzone już śródokręcie. Dla dowódcy krążownika komandora Davisa stało się jasne, okrętu nie da się już uratować. Navajo dostał rozkaz odcięcia liny holowniczej, a załoga rozpoczęła ewakuację. Po dwudziestu minutach krążownik Chicago majestatycznie przewrócił się na prawą burtę i zatonął rufą w dół w pozycji 11° 25'S, 160° 56'E. Niszczyciele wyłowiły z wody 1024 członków załogi. W czasie dwudniowych walk na Chicago zginęło 6 oficerów i 56 marynarzy.

Obie walczące ze sobą strony osiągnęły zaplanowane wcześniej cele. Amerykańskie transportowce bezpiecznie dotarły do Guadalcanal, a Japończycy w ciągu 5 dni ewakuowali z wyspy wszystkie swoje wojska. Nie można jednak oprzeć się przekonaniu, że strata krążownika Chicago była niepotrzebna i że przy lepszym dowodzeniu zespołem, okręt zapewne przetrwałby bitwę w pobliżu wyspy Rennell.

Podczas swojej wojennej kariery krążownik USS Chicago otrzymał trzy odznaczenia Battle Star.

-------------------------------------------------