Oprócz głównych sił bazujących w Port-Arturze Rosja posiadała na Dalekim Wschodzie jeszcze drugi, słabszy zespół okrętów we Władywostoku. Tamtejsza eskadra składała się z dywizjonu krążowników pancernych ("Riurik", "Gromoboj" i "Rossija") po 12000 ton, lekkiego krążownika "Bogatyr", uzbrojonego transportowca "Lena" oraz dywizjonu torpedowców. Dowódcą eskadry byt kontradmirał Bezobrazow, a jej główne zadanie na wypadek wojny miało polegać na atakowaniu nieprzyjacielskiej żeglugi, a zwłaszcza połączeń metropolii z Mandżurią, którymi Japończycy zaopatrywali armie walczące w Mandżurii, a zwłaszcza pod Port-Arturem. Rosyjskie dowództwo liczyło również na to, że działalność eskadry władywostockiej odciągnie część sit Japońskich z południowego teatru wojny i tym samym ułatwi eskadrze port-arturskiej skuteczną obronę ba zy i wykonywanie wypadów podobnego charakteru.

Działalność eskadry władywostockiej była początkowo dość owocna. Podczas wypadu trzech krążowników pancernych i dwóch torpedowców w drugiej połowie kwietnia 1904 r zniszczono kilka statków japońskich z zaopatrzeniem, sprzętem wojennym i amunicją oraz wojskiem. Niestety w maju Rosjanie stracili krążownik "Bogatyr", który wszedł na skałę, a "Lena" z powodu małej szybkości nie wzięła udziału w operacjach krążowniczych. Dnia 25 maja przybył do Władywostoku wiceadmirał Skrydlow, nowy dowódca 1 eskadry Oceanu Spokojnego (jak oficjalnie nazywano rosyjską flotę azjatycką), który nie zdołał już dotrzeć do odciętego Port-Artura i teraz kierował działalnością eskadry władywostockiej.

Japończycy próbowali zablokować eskadrę zaporami minowymi, jednakże pomimo tego Bezobrazow wyszedł w połowie czerwca z por tu, przeszedł Morze Japońskie, aby pojawić się w Cieśninie Koreańskiej i przed portem Simonoseki zaatakował statki, wiozące wojska i sprzęt na front. Dwa transportowce i 1 szkuner Japoński zostały zatopione, dwa inne statki wzięte jako pryzy. Równocześnie torpedowce rosyjskie wykonały zagon pod wyspę Hokaido. Riposta eskadry admirała Kamimury była spóźniona, co niesłychanie wzburzyło japońską opinie publiczną.

Wreszcie w sierpniu udało się Kamimurze zaatakować władywostockie krążowniki, które na ten siódmy z kolei wypad wyszły pod dowództwem kontradmirała Jessena z zamiarem połączenia się z eskadrą portarturską. Ta jednak, jak wiemy, zawróciła po bitwie na Morzu Żółtym, a dywizjon Jessena natknął się na przeważające siły Kamimury i stracił krążownik "Riurik".

Późniejsza działalność eskadry władywostockiej była znikoma.


UPADEK PORT-ARTUR

Eskadra port-arturska, po swym powrocie do bazy, pozostawała w niej niemal bezczynnie, jeśli chodzi o duże okręty, do końca oblężenia twierdzy. Stopniowo wymontowywano z okrętów coraz więcej dział oraz wyokrętowywano marynarzy, aby użyć ich do obrony twierdzy od strony lądu.

Z początkiem października, gdy Japończycy zdobyli wzgórza dominujące nad Port-Arturem i ustawili na nich najcięższą artylerie rozpoczęła się agonia rosyjskiej eskadry. 14 października "Pierieswjet" otrzymał nie mniej niż 36 trafień, inne okręty również odniosły poważne uszkodzenia. Zdobycie zaś przez Japończyków wzgórza 265 umożliwiło im ostrzeliwanie stojących w porcie okrętów ogniem bezpośrednim z odległości 4 000 metrów. Pięć pancerników i krążowników pancernych zostało zatopionych pod koniec pierwszej dekady grudnia, częściowo przez pociski nieprzyjacielskie, częściowo przez własne załogi. Tylko dowódca pancernika "Sewastopol", komandor Essen, nie chcąc by jego okręt mógł być później wydobyty przez wroga, wyprowadził go na zewnętrzną redę pod Laoteszań. Towarzyszyła mu mała kanonierka "Otważnyj" i tam oba okręty dzielnie broniły się przed atakami kilkunastu torpedowców, posyłając dwa z nich na dno, po czym po otwarciu kingstonów i wyokrętowaniu załóg poszły na dno na wielkiej głębi.

Port Artur kapitulował 4 stycznia 1905 roku.

(jotpe)